Hướng dẫn phương pháp xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái, phương pháp xác định tỷ giá sắm và tỷ giá bán, cách hạch toán tỷ giá hàng nhập khẩu theo Thông tư 200/2014/TT-BTC mới nhất năm 2015.

>>>Có thể bạn quan tâm: Dịch vụ làm báo cáo thuế
I. Quy định chung về tỷ giá hối đoái và chênh lệch tỷ giá hối đoái:
1. Chênh lệch tỷ giá hối đoái chủ yếu phát sinh trong các trường hợp:
- Thực tế tìm bán, trao đổi, thanh toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh bằng ngoại tệ trong kỳ (chênh lệch tỷ giá hối đoái đã thực hiện);
- Đánh giá lại các khoản mục tiền tệ với gốc ngoại tệ tại thời điểm lập Báo cáo tài chính (chênh lệch tỷ giá hối đoái chưa thực hiện);
- Chuyển đổi Báo cáo tài chính được lập bằng ngoại tệ sang Đồng Việt Nam.
2. những dòng tỷ giá dùng trong kế toán:
Việc quy đổi đồng ngoại tệ ra đồng Việt Nam nên căn cứ vào:
- Tỷ giá giao dịch thực tế.
- Tỷ giá ghi sổ kế toán.
Lưu ý: khi xác định nghĩa vụ thuế (kê khai, quyết toán và nộp thuế), DN thực hiện theo các quy định của pháp luật về thuế, cụ thể như sau:
Theo Thông tư 26/2015/TT-BTC ngày 27/02/2015 của Bộ tài chính:
"3. ví như phát sinh doanh thu, chi phí, giá tính thuế bằng ngoại tệ thì bắt buộc quy đổi ngoại tệ ra đồng Việt Nam theo tỷ giá giao dịch thực tế như sau:
- Tỷ giá giao dịch thực tế để hạch toán doanh thu là tỷ giá tìm vào của Ngân hàng thương mại nơi người nộp thuế mở tài khoản.
- Tỷ giá giao dịch thực tế để hạch toán chi phí là tỷ giá bán ra của Ngân hàng thương mại nơi người nộp thuế mở tài khoản tại thời điểm phát sinh giao dịch thanh toán ngoại tệ.
- những nếu cụ thể khác thực hiện theo hướng dẫn tại Thông tư số 200/2014/TT-BTC cụ thể như sau:
II. phương pháp xác định tỷ giá:
một. Nguyên tắc xác định tỷ giá giao dịch thực tế:
a) Tỷ giá giao dịch thực tế đối mang các giao dịch bằng ngoại tệ phát sinh trong kỳ:
- Tỷ giá giao dịch thực tế khi mua bán ngoại tệ (hợp đồng sắm bán ngoại tệ giao ngay, hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng tương lai, hợp đồng quyền sắm, hợp đồng hoán đổi): Là tỷ giá ký kết trong hợp đồng tìm, bán ngoại tệ giữa nhà hàng và ngân hàng thương mại;
- ví như hợp đồng ko quy định tỷ giá thanh toán thì DN ghi sổ kế toán theo nguyên tắc:
+ Tỷ giá giao dịch thực tế lúc góp vốn hoặc nhận vốn góp: Là tỷ giá sắm ngoại tệ của ngân hàng nơi DN mở tài khoản để nhận vốn của nhà đầu tư tại ngày góp vốn;
+ Tỷ giá giao dịch thực tế khi ghi nhận nợ bắt buộc thu: Là tỷ giá sắm của ngân hàng thương mại nơi DN chỉ định các bạn thanh toán tại thời điểm giao dịch phát sinh;
+ Tỷ giá giao dịch thực tế khi ghi nhận nợ cần trả: Là tỷ giá bán của ngân hàng thương mại nơi DN dự kiến giao dịch tại thời điểm giao dịch phát sinh.
+ Đối với các giao dịch chọn tậu tài sản hoặc những khoản mức giá được thanh toán ngay bằng ngoại tệ (không qua những tài khoản cần trả), tỷ giá giao dịch thực tế là tỷ giá sắm của ngân hàng thương mại nơi DN thực hiện thanh toán.
b) Tỷ giá giao dịch thực tế lúc đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ tại thời điểm lập BCTC:
- Là tỷ giá công bố của ngân hàng thương mại nơi DN thường xuyên mang giao dịch (do DN tự lựa chọn) theo nguyên tắc:
- Tỷ giá giao dịch thực tế lúc đánh giá lại những khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ được phân loại là tài sản: Là tỷ giá sắm ngoại tệ của ngân hàng thương mại nơi DN thường xuyên có giao dịch tại thời điểm lập BCTC. Đối sở hữu các khoản ngoại tệ gửi ngân hàng thì tỷ giá thực tế khi đánh giá lại là tỷ giá sắm của chính ngân hàng nơi DN mở tài khoản ngoại tệ.
- Tỷ giá giao dịch thực tế lúc đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ được phân chiếc là nợ nên trả: Là tỷ giá bán ngoại tệ của ngân hàng thương mại tại thời điểm lập BCTC;
- những đơn vị trong tập đoàn được áp dụng chung một tỷ giá do nhà hàng mẹ quy định (phải đảm bảo sát mang tỷ giá giao dịch thực tế) để đánh giá lại những khoản mục tiền tệ với gốc ngoại tệ phát sinh từ các giao dịch nội bộ.
2. Nguyên tắc kế toán chênh lệch tỷ giá:
- mọi các khoản chênh lệch tỷ giá đều được phản ánh ngay vào doanh thu hoạt động tài chính (nếu lãi) hoặc tầm giá tài chính (nếu lỗ) tại thời điểm phát sinh.
- nhà hàng nên đánh giá lại những khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ theo tỷ giá giao dịch thực tế tại toàn bộ những thời điểm lập BCTC. Đối với những DN đã tiêu dùng công cụ tài chính để dự phòng rủi ro hối đoái thì ko được đánh giá lại những khoản vay, nợ bắt buộc trả sở hữu gốc ngoại tệ đã sử dụng công cụ tài chính để dự phòng rủi ro hối đoái.
- doanh nghiệp không được vốn hóa các khoản chênh lệch tỷ giá vào giá trị tài sản dở dang.
III. bí quyết hạch toán chênh chênh lệch tỷ:
1. cách hạch toán chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh trong kỳ:
a) lúc sắm vật tư, hàng hoá, TSCĐ, dịch vụ bằng ngoại tệ:
Nợ các TK 151, 152, 153, 156, 157, 211, 213, 217, 241, 623, 627, 641, 642 (tỷ giá giao dịch thực tế tại ngày giao dịch)
Nợ TK 635 - chi phí tài chính (lỗ tỷ giá hối đoái)
có những TK 111 (1112), 112 (1122) (theo tỷ giá ghi sổ kế toán).
sở hữu TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (lãi tỷ giá hối đoái).
b) khi tìm vật tư, hàng hoá, TSCĐ, dịch vụ nhưng chưa thanh toán, lúc vay hoặc nhận nợ nội bộ... bằng ngoại tệ, căn cứ tỷ giá hối đoái giao dịch thực tế tại ngày giao dịch, ghi:
Nợ những TK 111, 112, 152, 153, 156, 211, 627, 641, 642...
sở hữu những TK 331, 341, 336...
c) lúc ứng trước tiền cho người bán bằng ngoại tệ để mua vật tư, hàng hóa, TSCĐ, dịch vụ:
- Kế toán phản ánh số tiền ứng trước cho người bán theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm ứng trước, ghi:
Nợ TK 331 - bắt buộc trả cho người bán (tỷ giá thực tế tại ngày ứng trước)
Nợ TK 635 - tầm giá tài chính (lỗ tỷ giá hối đoái)
mang những TK 111 (1112), 112 (1122) (theo tỷ giá ghi sổ kế toán)
với TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (lãi tỷ giá hối đoái).
- khi nhận vật tư, hàng hóa, TSCĐ, dịch vụ từ người bán:
+ Đối mang giá trị vật tư, hàng hóa, TSCĐ, dịch vụ tương ứng sở hữu số tiền bằng ngoại tệ đã ứng trước cho người bán, ghi nhận theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm ứng trước:
Nợ các TK 151, 152, 153, 156, 157, 211, 213, 217, 241, 623, 627, 641, 642
mang TK 331 - bắt buộc trả cho người bán (tỷ giá thực tế ngày ứng trước).
+ Đối sở hữu giá trị vật tư, hàng hóa, TSCĐ, dịch vụ còn nợ chưa thanh toán tiền, kế toán ghi nhận theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh (ngày giao dịch), ghi:
Nợ các TK 151, 152, 153, 156, 157, 211, 213, 217, 241, 623, 627, 641, 642 (tỷ giá giao dịch thực tế tại ngày giao dịch)
sở hữu TK 331 - phải trả cho người bán (tỷ giá thực tế ngày giao dịch).
d) lúc thanh toán nợ cần trả bằng ngoại tệ (nợ phải trả người bán, nợ vay, nợ thuê tài chính, nợ nội bộ...), ghi:
Nợ các TK 331, 336, 341,... (tỷ giá ghi sổ kế toán)
Nợ TK 635 - mức giá tài chính (lỗ tỷ giá hối đoái)
mang các TK 111 (1112), 112 (1122) (tỷ giá ghi sổ kế toán).
có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (lãi tỷ giá hối đoái).
--------------------------------------
Sau đây Kế toán Thiên Ưng xin lấy một ví dụ cụ thể:
VD: doanh nghiệp A nhập khẩu một lô hàng 50 bộ Điều hòa, đơn giá 200 USD/bộ = 10.000 USD, sở hữu 3 giả dụ sẽ xảy ra như sau:
một. Thanh toán trước mọi số tiền cho nhà cung cấp:
- Ngày 1/6/2015 thanh toán toàn bộ: 10.000 USD (tỷ giá hôm đấy là 21.000).
Nợ TK 331: 10.000 x 21.000 (theo tỷ giá ngày giao dịch)
sở hữu TK 112: 10.000 x 21.000
- Ngày 11/6/2015 hàng về tới cảng Hải phỏng (tỷ giá là 21.500)
Nợ TK 156: 10.000 x 21.000 (theo tỷ giá ngày ứng trước)
với TK 331: 10.000 x 21.000
2. Thanh khiến phổ biến lần cho nhà cung cấp: (Tổng là 10.000 USD)
- Ngày 1/6/2015 thanh toán trước một phần: 4.000 USD (tỷ giá hôm ấy là 21.000).
Nợ TK 331: 4.000 x 21.000 (theo tỷ giá ngày ứng trước)
với TK 112: 4.000 x 21.000
- Ngày 11/6/2015 hàng về tới cảng Hải phỏng (tỷ giá hôm ấy là 21.500)
Nợ TK 156: (4.000 x 21.000) + ( 6.000 x 21.500)
mang TK 331: (4.000 x 21.000) + ( 6.000 x 21.500)
- Ngày 20/6/2015 Thanh toán nốt số tiền còn lại cho nhà cung cấp: 6.000 USD (tỷ giá hôm đó là 21.200)
Nợ các TK 331: 6.000 x 21.500 = 129.000.000
với các TK 112: 6.000 x 21.200 = 127.200.000
với TK 515: 6.000 x (21.500 – 21.200) = 1.800.000
3. Thanh toán sau đa số số tiền cho nhà chế tạo
- Ngày 1/6/2015 hàng về đến cảng Hải phỏng (tỷ giá hôm đấy là 21.500)
Nợ TK 156: 10.000 x 21.500 (tỷ giá tại thời điểm phát sinh)
có TK 331: 10.000 x 21.500
- Ngày 08/6/2015 Thanh toán mọi số tiền cho nhà cung cấp: (tỷ giá hôm ấy là 21.800)
Nợ TK 331: 10.000 x 21.500 = 215.000.000
Nợ TK 635: 10.000 x (21.800 – 21.500) = 3.000.000
với các TK 112: 10.000 x 21.800 = 218.000.000
-----------------------------------
e) lúc phát sinh doanh thu, thu nhập khác bằng ngoại tệ, căn cứ tỷ giá hối đoái giao dịch thực tế tại ngày giao dịch, ghi:
Nợ những TK 111(1112), 112(1122), 131... (tỷ giá thực tế tại ngày giao dịch)
sở hữu những TK 511, 711 (tỷ giá thực tế tại ngày giao dịch).
g) khi nhận trước tiền của khách hàng bằng ngoại tệ để cung ứng vật tư, hàng hóa, TSCĐ, dịch vụ:
- Kế toán phản ánh số tiền nhận trước của các bạn theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm nhận trước, ghi:
Nợ những TK 111 (1112), 112 (1122)
có TK 131 - bắt buộc thu của người mua.
- khi chuyển giao vật tư, hàng hóa, TSCĐ, dịch vụ cho người dùng, kế toán phản ánh theo nguyên tắc:
+ Đối mang phần doanh thu, thu nhập tương ứng sở hữu số tiền bằng ngoại tệ đã nhận trước của quý khách, kế toán ghi nhận theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm nhận trước, ghi:
Nợ TK 131 - bắt buộc thu của quý khách (tỷ giá thực tế thời điểm nhận trước)
sở hữu các TK 511, 711.
+ Đối với phần doanh thu, thu nhập chưa thu được tiền, kế toán ghi nhận theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh, ghi:
Nợ TK 131 - buộc phải thu của người mua
có các TK 511, 711.
h) khi thu được tiền nợ nên thu bằng ngoại tệ, ghi:
Nợ những TK 111 (1112), 112 (1122) (tỷ giá thực tế tại ngày giao dịch)
Nợ TK 635 - mức giá tài chính (lỗ tỷ giá hối đoái)
sở hữu những TK 131, 136, 138 (tỷ giá ghi sổ kế toán).
sở hữu TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (lãi tỷ giá hối đoái).
i) lúc cho vay, đầu tư bằng ngoại tệ, ghi:
Nợ những TK 121, 128, 221, 222, 228 (tỷ giá thực tế tại ngày giao dịch)
Nợ TK 635 - giá thành tài chính (lỗ tỷ giá hối đoái)
mang những TK 111 (1112), 112 (1122) (tỷ giá ghi sổ kế toán)
sở hữu TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (lãi tỷ giá hối đoái).
2. Hạch toán chênh lệch tỷ giá do đánh giá lại những khoản mục tiền tệ mang gốc ngoại tệ
a) khi lập Báo cáo tài chính, kế toán đánh giá lại những khoản mục tiền tệ mang gốc ngoại tệ theo tỷ giá hối đoái giao dịch thực tế tại thời điểm báo cáo:
- giả dụ phát sinh lãi tỷ giá hối đoái, ghi:
Nợ các TK 1112, 1122, 128, 228, 131, 136, 138, 331, 341,..
có TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4131).
- trường hợp phát sinh lỗ tỷ giá hối đoái, ghi:
Nợ TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4131)
có các TK 1112, 1122, 128, 228, 131, 136, 138, 331, 341,...
b) Kế toán xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh do đánh giá lại những khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ:
- Kế toán kết chuyển toàn bộ khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái đánh giá lại (theo số thuần sau khi bù trừ số phát sinh bên Nợ và bên với của TK 4131) vào giá tiền tài chính (nếu lỗ tỷ giá hối đoái), hoặc doanh thu hoạt động tài chính (nếu lãi tỷ giá hối đoái) để xác định kết quả hoạt động kinh doanh:
- Kết chuyển lãi tỷ giá hối đoái đánh giá lại cuối năm tài chính vào doanh thu hoạt động tài chính, ghi:
Nợ TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4131)
có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (nếu lãi tỷ giá hối đoái).
- Kết chuyển lỗ tỷ giá hối đoái đánh giá lại cuối năm tài chính vào chi phí tài chính, ghi:
Nợ TK 635 - tầm giá tài chính (nếu lỗ tỷ giá hối đoái)
với TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đoái (4131).
>>>Xem thêm: Dịch vụ kế toán thuế tại Hà Nội